Van donker naar licht

Utrecht, Sint-Willibrordkerk, zondag 22 mei 2022, 16:00 - 17:00 uur

Info

Een programma met als thema 'Ongehoorde vrouwen': kamermuziek voor sopraan, strijkkwartet, harp en orgel, rondom het laatste werk van Lili Boulanger

Uitgangspunt voor dit programma vormt het machtige meesterwerk 'Pie Jesu' van Lili Boulanger. De Franse componiste schreef het voor een zeer ongebruikelijke bezetting: sopraan, strijkkwartet, harp en orgel. Speciaal voor dit project componeerden of bewerkten ook Monique Krüs, Ig Henneman en Annelies van Parys stukken voor eenzelfde bezetting. Naast sopraan Bauwien van der Meer zijn de uitvoerders het Helikon Quartet, harpiste Doriene Marselje en organiste Gerrie Meijers.

Lili Boulanger behoort tot de eerste generatie vrouwen die werd toegelaten op het conservatorium en was de eerste vrouwelijke componist die in 1913 de prestigieuze Prix de Rome won. Boulanger groeide op in een muzikantengezin in Parijs en kreeg alle ruimte om zich te ontwikkelen. Regelmatig kwamen er componisten bij haar ouders over de vloer. Ze wist haar hele leven dat ze door haar chronische ziekte niet oud zou worden en stierf uiteindelijk op 24-jarige leeftijd.

Instrumenteren
Aanvankelijk klonk haar muziek impressionistisch, Debussy-achtig. Lili Boulanger creëerde echter al vrij snel een heel eigen stijl: krachtiger, hoekiger. Pie Jesu is haar laatste werk. In de verte doet het denken aan het gelijknamige werk van Gabriel Fauré maar de versie van Boulanger klinkt minder zoet. Haar Pie Jesu heeft ook iets onheilspellends, het klinkt hemels en pijnlijk tegelijk. Als je niet wist dat je een ziel had, dan weet je het na het beluisteren van dit werk wél. Pie Jesu wordt wel Lili Boulangers eigen requiem genoemd.

De Nederlandse componiste, zangeres en dirigente Monique Krüs schreef speciaal voor dit project Je vis, je meurs, op teksten van de Franse Louise Labé. Deze dichteres uit de zestiende eeuw bekeek in haar sonnetten de liefde nu eens van de andere kant: de vrouw niet als een object waarnaar gesmacht wordt maar als een zelf verlangend wezen. De Belgische Annelies van Parys, een grote naam in de moderne muziek, heeft voor La lumière haar werk Medea bewerkt voor sopraan, strijkkwartet en orgel. Haar kleurrijke muziek doet Frans aan en staat in de traditie van componisten als Debussy, Ravel en ook Boulanger. Ig Henneman bewerkte haar Hinter der Wand voor dit album en gaf het de nieuwe titel Beweis zu nichts. Een sober werk, met veel dissonanten en met abstracte teksten van Ingeborg Bachmann. Het uitgebeende karakter van het stuk is behouden gebleven. In Nederland is Henneman relatief onbekend, haar werken klinken echter overal ter wereld.